Finans düşünceleri

Kimler döviz kredisi alabilir? Girişimcilik dönemimde projelerimiz kaynaklarımızın ötesinde olduğundan sürekli bir finansman arayışı içindeydim. TL’nin değerli olduğu, dolar kurunun biri türlü artmadığı günlerdi. Döviz cinsinden borçlanırsak sadece $ faizini ödeyip kur farkı zararı yazmadan çok ucuza kaynak bulmuş olacaktık. Bu düşünce ve hevesle bankamıza döviz kredisi için başvurduk. Ve ret edildik, sebebi krediyi ödeyebilecek yeterince döviz kazancımız olmadığı şeklindeydi. Ne kadar “zaten herkes böyle yapıyor bizim başımız kel mi?” türünden itirazlarda bulunduysak ta çalıştığımız tüm bankalardan aynı cevabı almıştık. Mesaj açıktı: “Döviz borçlanıyorsan döviz olarak ödeme gücün olması lazım”. Doğru lafa ne denirdi ki? Aynı gerekçe ile Türkiye’de yaşayanların doğal olarak döviz değil TL kazandığı bir ortamda devlet de vatandaşlarının dövizin belirsizliğinden etkilenmemeleri için, haklı olarak ve tam zamanında, 2013 yılında onlara dövizle borçlanma yasağı getirmişti. Vatandaşını...

  Finans aleminin kripto teknolojisine bulaşması doğal ve kaçınılmazdı. Bu sayede kendi alanlarında yıllarca gölgede kalan birçok mühendis ve matematikçi finans alanında nasıl deha olduklarını keşfedebildiler. Kripto varlıklarda son zamanlarda gerek uluslararası alanda gerekse Türkiye’de büyük şok/skandallar yaşandı. Bu şoklar aslında kripto teknolojisi ile ilgili değil, yani kriptoların hacklenmesi vb. gibi teknolojik yetersizliklerden değil, tamamen finansal risk yönetimi ile ilgiliydi. FTX ve onun yerli ve milli versiyonu Thodex’te olay bir borsanın kendisine emanet edilen varlıklarla kendi adına riskli yatırım yapması ve paraları alıp kaçmasıydı. Bunlar Z kuşağının finansal risklerle ile tanışmasıydı. Ancak FTX’in yatırımcıları arasında Sequoia Capital, Softbank, Temasek gibi anlı şanlı kuruluşların olmasına ne demeli? Bu kuruluşlara tuvalet kağıdı satmaya kalksanız sürdürülebilirlik politikanız ne derler, otuz ceddinizi sorarlar ama yaptıklarına bakınca Emir Kusturica’nın ...

  Türkiye’de ekonomik gidişat ile ilgili kullanılan ölçü döviz kurlarıdır. Döviz kuru artışı enflasyonun altındaysa ekonomide sorun görülmez, üstündeyse işler iyi gitmiyor diye düşünülür. Bu bakış açısı TL kazanıp US dolar harcayan biri için geçerlidir ve ekonomimiz de işte tam da bu durumdadır: Sürekli cari açık verip döviz borçlanan bir ülkenin fertleri tabii ki dövizin artmamasına dua edip durur. Döviz kurlarının enflasyona göre gelişimini en iyi yansıtan ve tek bir grafikte Türkiye ekonomisinin geçmişini ve mevcut durumunu görebileceğimiz, ekonominin barometresi olacak en önemli ölçü TCMB’nin yayınladığı Reel Efektif Döviz Kuru endeksidir. Türk Lirasının ticari ilişkide bulunduğumuz diğer ülke paralarına göre enflasyon farklarından arındırılmış değerini izlemek için güzel bir veridir. Bu endeksin 1994 yılından itibaren gelişimini aşağıdaki grafikte görebilirsiniz. Kaynak: TCMB Reel kurun artması, yani barometrenin yükselmesi, yabancıların Türk varlıklarına olan talebiyle y...

Efsaneye göre tanrı Dionysos Midas’a ‘Dile benden ne dilersen’ der. Midas da ‘Dokunduğum her şey altın olsun’ dileğinde bulunur ve tanrı dileğini yerine getirir. Coşkuyla her şeye dokunarak altın yapan Midas yanlışlıkla kızına dokunur. Bankalarda Midas’a benzerler, ne alırlarsa alsınlar, onu paraya dönüştürürler. Kredi verip para yarattıklarını biliriz de, mal veya hizmet alımlarını bile bankada hesap açarak ödediklerini pek bilmeyiz. Bankaya simit satsanız paranızısize açtıkları hesaba yatırırlar. Bunun nesi kötü demeden önce aşağıdaki hikayeyi okuyun derim Uluslararası bir bankanın Türkiye iştirakinde çalışan Mete bankasının Latin Amerika’daki başka bir iştirakinin hazinesinin başına tayin edilmişti. Türkiye’de enflasyon ortamında gelişen yönetim becerileri onu Latin Amerika’daki enflasyon tehlikesi baş göstermeye başlayan bu ülkeye atanmasındaki en önemli neden idi. Bankada göreve başladığı ilk günlerde bankanın yerel para olan Peso cinsinden özet bilançosu aşağıdaki gibi kend...

  Yumurta mı tavuktan çıkar tavuk mu yumurtadan çıkar misali kredi mevduattan mı verilir yoksa mevduat mı krediden meydana gelir tartışmalarını izleyip duruyorum. Bende bu konuya bir hazineci açısından bakmak istedim. Bankanın kendi mevduatını yaratması Durumu anlatmak için 2 bankalı (B ve K) bir sistem düşünelim. Gerçekten da bir bankanın kredi vermesi için mevduata ihtiyacı yoktur. Bankaların hazinelerine hiçbir zaman “mevduatımız yeterliyse kredi verelim” diye sorulmaz, sadece hazine kredi verilmesine çeşitli kaynaklardan fonlama imkanına göre yeşil ışık yakar veya yakmaz. Bu durumda K banka 100 TL kredi verdiğinde kredi müşterisinin hesabına 100 TL geçer. Para yoktan var edilmiştir! Bilançosu aşağıdaki gibi gözükür: Takip eden zamanda müşteri çeşitli ödemelerini yapar (B bankaya 80 TL gönderir),   K bankanın hazinesinin 80 TL bir kaynak bulması gerekmektedir, B Bankanın ise 80 TL fazla parası vardır. H...

Kerim Rota’nın enflasyona endeksli tahvillerle ilgili yazısından sonra bu tahvillere olan ilgim arttı. Tüm mali araçların enflasyona karşı ezildiği bir ortamda en azından birikimlerimiz yok etmeyecek ezdirmeyecek bir araç bulabilmenin coşkusuyla yatırım kuruluşunun kapısını çalıverdim. Bana sunulan tahviller ve getiri oranlarını görünce hevesim kursağımda kaldı: Bütün tahviller eksi reel faiz veriyorlardı! İlk şaşkınlığımı attıktan sonra “zaten tüm mali araçlar eksi faiz veriyor, acaba buradan en az zararla çıkma ihtimali var mı?” diye kendi kendime sordum. Basit bir hesap yaptım: TRT290125T15 tahvilinin vadesine 1030 gün, yani 2.83 yıl vardı. Her yıl için 9.78% verirsem toplamda (2.83*9.78 =) %27.67 vermiş olurdum. Tüm zararı ilk yılın getirisine yüklesem, TÜFE’nin %60 olduğu ortamda  %32.33 oranında (=60-27.67) bir faiz kazanırdım. Kalan yıllar ise enflasyona ezilmezdim. Bugünkü şartlarda mevduattan daha iyi seçenek gibi duruyordu. Hesabı tüm tahviller için yapınca buna ya...

  TCMB başkanının sunumundan önümüzdeki günlerde ekonomi yönetiminin en önemli araçlarından birinin Kur Korumalı vadeli TL hesabı (KKM) olacağı anlaşılmakta. KKM neden yönetim için bu kadar önemli? Öncelikle Kur Korumalı hesap ismi bence yanlış bir ifadedir: Bu mekanizma aslında bir döviz hesabını kur düşmelerine karşı korur, yani kur koruması döviz alan içindir. TL açısından bakarsak düşük faizli bir TL hesaba kur artışlarından faydalanma fırsatı verir, yani kur fırsatı sunan bir TL hesabıdır: ·        Bireyler dövizi harcamak için değil yatırım ve tasarruf için alırlar. Bireyler için, güvendikleri müddetçe, dövize endekslenmiş mevduat ile reel döviz arasında bu açıdan bir fark yoktur. Dolayısıyla KKM ilk başta $’ı 18’ler seviyesine çıkaran panik havasını, biraz da döviz satım desteği ile kırdı. Dövize geçmeyi düşünenler için daha kazançlı bir alternatif oldu. Teknik tabiri ile mevduatına bir de döviz alım opsiyonu almış oldu. ·     ...